Transmutacje modernizmu

Aleksandra Kołwzan-Garczyńska i Przemysław Garczyński podejmują temat wewnętrznego pejzażu – opartego na naturze, lecz przetworzonego i chronionego w ramach przestrzeni architektonicznej. Ich praktyka artystyczna, zakorzeniona w malarstwie sztalugowym, ściennym oraz interwencjach w przestrzeni urbanistycznej, rozwija się w kierunku eksperymentów materiałowych i technologicznych.

Wywodząca się z malarstwa nowa formuła twórcza obejmuje szerokie spektrum mediów: szkło, ceramikę, sgraffito, betonowe moduły, a także materiały z odzysku. Artyści operują językiem form ekspresyjnych i biomorficznych czwartej przyrody, świadomie odrywając swoje realizacje od bezpośrednich odniesień do konkretnych krajobrazów kulturowych. Dlatego natura lokalnego pomorskiego pejzażu stanowi dla nich punkt wyjścia – impuls do dalszych przekształceń w procesie twórczym.

Wrażliwość malarska zostaje tu przełożona na modernistyczną strukturę: surową, geometryczną, horyzontalną, a jednocześnie otwartą na zmienność percepcji. Powstające konstrukcje – wielowymiarowe, ażurowe, nasycone kolorem – wprowadzają do wnętrz narrację tropikalnego pejzażu. Dzięki integracji elementów architektury z motywami organicznymi dochodzi do przenikania wewnętrznych i zewnętrznych warstw architektury – klimatu lokalnego i egzotycznego. Hermetyczna przestrzeń architektoniczna zostaje ożywiona – widz doświadcza w niej światła, wilgoci i intensywności koloru, jakby obcował i współfunkcjonował z przekształconym krajobrazem.

Praktyka twórcza Aleksandry Kołwzan-Garczyńskiej odwołuje się do kategorii wzniosłości, odsyła do nieskończoności, absolutu poprzez symbole ukryte np. w wielkości matematycznej (bezmiarze), impecie sił i rozszalałej naturze. To rodzaj kreowania krajobrazu w autorskim zakresie doświadczeń świata synestezji. Obraz staje się medium otwierającym się na przestrzeń i proces nieustannego stawania się. Artystka traktuje akt malarski jako analogię do powstawania krajobrazu – jako intuicyjny, dynamiczny i wielowymiarowy proces.

W swoich poszukiwaniach odwołuje się do teorii architektury, w szczególności do koncepcji przestrzeni egzystencjalnej Christiana Norberga-Schulza, według której człowiek jest podmiotem architektury, a przestrzeń kształtuje się poprzez jego doświadczenie i percepcję. Ważne staje się w tym przypadku pojęcie przestrzeni egzystencjalnej, w której człowiek rozwija się w interakcji z otoczeniem, tak by dawać w nim sobie radę. Doświadczanie rzeczywistości, rozpoznawania jej na swój sposób dosłownie od początków przebywania w niej, uczy i rozwija umysł, przyswaja percepcję do warunków zewnętrznych. A prywatna przestrzeń egzystencjalna staje się naturalnym obrazem świata, budowanym w relacji między jednostką a otoczeniem.       

Przemysław Garczyński w swoich działaniach sięga do głębszych warstw historii – od rewolucji neolitycznej po rozwój społeczeństw industrialnych. Analizuje procesy technologiczne i materiałowe w kontekście przemian społecznych. Istotnym punktem odniesienia pozostaje dla niego dziedzictwo Bauhausu – jako idea syntezy sztuk oraz relacji rzemiosła, architektury i sztuk wizualnych. W tej intencji rozwija własne, organiczne rozwiązania materiałowe.

Garczyński proponuje nową perspektywę miejskiej architektury jako zintegrowanej tkanki społecznej, symbiotycznej i wrażliwej. Jego formy architektury zupełnie ukorzeniają się w widoku nierozłącznym z żywą, ucieleśnioną architekturą – jej szczerych materiałach i czystej formie. Malarskość użytych tworzyw sprawia, że mieszkaniec-widz czuje się niewidoczny, jakby miał maskę – jednak nie po to, by się kamuflować, ale by móc wkraczać w przyjemne wnętrze i rozległą nieoswojoną, nietkniętą dotąd scenerię. Chociaż jest ona typowa, wręcz powtarzalna i jak z codziennego scenariusza, zamieszkując ją powoli, narasta nieodwołalne przekonanie, że bycie i przebywanie w danym miejscu to kult, rytuał życia.

Wystawa „Transmutacje modernizmu” proponuje także perspektywę postantropocentryczną. Ciało nie jest tu traktowane jako centralny punkt odniesienia, lecz jako element relacyjnej sieci powiązań między kreatywną produkcją materii i świadomą rzemieślniczą technologią. Kluczowe stają się pytania o granice cielesności, jej relację z materią oraz procesy formowania.

Istotnym kontekstem dla projektu jest również modernizm tropikalny – nurt architektoniczny łączący funkcjonalizm i minimalizm z adaptacją do niezwykle niezsynchronizowanych biomów, płynnych warunków klimatycznych, które wydają się nierozłącznym elementem procesu transmutacji.

Magdalena Komborska-Łączna

____________________________

Wernisaż: 17 kwietnia, godz. 18:00

Czas trwania wystawy: 17.04 – 31.05.2026 r.

Konferencja naukowa: 17 kwietnia, godz. 10:00

Autorzy: Aleksandra Kołwzan-Garczyńska, Przemysław Garczyński 

Kuratorka projektu: Magdalena Komborska-Łączna

Identyfikacja wizualna: Mariusz Andryszczyk

Partner: Ceramika Paradyż

Partner medialny: Restart

Miejsce: Akademickie Centrum Designu, ul. Księży Młyn 13/15, Łódź

Organizator: Akademia Sztuk Pięknych im. W. Strzemińskiego w Łodzi

Projekt „Design w procesie” jest realizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020, Priorytet VII – Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury, Działanie 8.1 – Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury.